Dworzec PKS w Gdańsku bez ochrony – czy powstanie tu nowy kompleks handlowy?

Dworzec PKS w Gdańsku bez ochrony konserwatorskiej

Pomorski wojewódzki konserwator zabytków odmówił wpisania dworca PKS w Gdańsku do rejestru zabytków. Decyzja pozostaje nieprawomocna. Stowarzyszenie Ochrony Architektury Powojennej (SOAP), które wnioskowało o objęcie budynku ochroną, ma możliwość wniesienia odwołania w ciągu 14 dni od otrzymania decyzji. Od ostatecznego rozstrzygnięcia uzależniona jest przyszłość obiektu zlokalizowanego przy ul. 3 Maja.

Plany inwestora dotyczące terenu dworca

Właścicielem terenu, na którym znajduje się dworzec, jest firma PB Górski. Przedsiębiorstwo zamierza wyburzyć dotychczasowy obiekt, aby zrealizować inwestycję obejmującą kompleks handlowo-usługowy, biurowce oraz hotel. Według koncepcji obsługa ruchu autobusowego miałaby pozostać w tym samym miejscu, lecz dworzec przeniesiono by pod ziemię. Przestrzeń ma być dostosowana do pełnienia funkcji schronu, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi ochrony ludności cywilnej. Skwer rekreacyjny między planowanymi budynkami ma eksponować wzgórze Grodzisko. Autorzy projektu przewidują zachowanie napisu „Dworzec PKS” jako symbolicznego odniesienia do historii miejsca.

Działania Stowarzyszenia Ochrony Architektury Powojennej

SOAP złożyło wniosek o wpis do rejestru zabytków w grudniu ubiegłego roku. Organizacja argumentuje, że dworzec w Gdańsku stanowi przykład modernistycznej architektury z PRL-u. Budynek powstał według projektu z lat 1968-1969, którego autorem był Bernard Cofta, a budowę zakończono w 1973 roku. Obiekt wyróżniała przeszklona fasada i dynamiczna bryła. W założeniach dworzec miał obsługiwać nawet 27 tys. pasażerów dziennie.

Kolejne etapy postępowania

Odmowna decyzja konserwatora nie kończy postępowania. SOAP ma możliwość złożenia odwołania do Generalnego Konserwatora Zabytków za pośrednictwem pomorskiego wojewódzkiego konserwatora. Gdyby decyzja została podtrzymana, skarga może trafić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a w dalszej kolejności do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W przypadku braku ochrony konserwatorskiej inwestor uzyska możliwość realizacji planowanej zabudowy.

Inne interwencje na rzecz ochrony architektury powojennej

Gdański dworzec autobusowy nie jest pierwszym obiektem, o którego zachowanie zabiega SOAP. W 2021 roku do rejestru zabytków wpisano stację kolejową w Grudziądzu z lat 1960-1962. SOAP argumentuje swoje działania koniecznością ochrony ważnych przykładów architektury powojennej.

Charakterystyka obecnego budynku

Obecny dworzec PKS w Gdańsku znajduje się w Śródmieściu, w bezpośrednim sąsiedztwie dworca Gdańsk Główny i przy podnóżu wzgórza Grodzisko. W momencie powstania był jednym z większych dworców autobusowych w kraju, zaprojektowany z myślą o dużej przepustowości pasażerów. Wyposażony w przeszkloną fasadę oraz rozległą halę, budynek uznawany był za przykład funkcjonalizmu powojennego.

• decyzja o braku wpisu do rejestru zabytków jest nieprawomocna,
• SOAP ma 14 dni na odwołanie,
• inwestor PB Górski planuje budowę kompleksu handlowo-usługowego,
• przewidywane zachowanie historycznego napisu „Dworzec PKS”,
• w przeszłości SOAP skutecznie zabiegało o wpisanie stacji kolejowej w Grudziądzu do rejestru zabytków.