Synagoga w Radzanowie stanie się oddziałem muzeum – poznaj kulisy uratowania wyjątkowego zabytku
Umowa ratuje synagogę w Radzanowie
Synagoga w Radzanowie stanie się nowym oddziałem Muzeum Mazowieckiego w Płocku na mocy umowy zawartej między Fundacją Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego a muzeum. Użyczenie budynku przewidziano na 75 lat. Decyzja kończy wieloletnie rozmowy dotyczące dalszych losów zabytku.
Muzeum przejmie odpowiedzialność za remont, renowację i adaptację budynku. Rozpoczęcie prac zależy od pozyskania finansowania, sporządzenia dokumentacji oraz uzyskania akceptacji konserwatorskich. W placówce powstać ma miejsce poświęcone historii lokalnej społeczności żydowskiej.
Znaczenie zabytku i lokalnej historii
Budynek murowanej synagogi powstał na przełomie XIX i XX wieku w miejscu dawnej, drewnianej bożnicy. Jest jednym z niewielu w Polsce obiektów sakralnych z motywami architektury mauretańskiej.
Żydowska społeczność pojawiła się w Radzanowie około 1710 roku. W 1865 roku ludność żydowska stanowiła 45 procent mieszkańców miejscowości. Według spisu z 1921 roku w Radzanowie żyło 303 Żydów. Wszystko zakończyła II wojna światowa; w 1940 roku Niemcy deportowali mieszkańców żydowskich do getta w Mławie, a niemal wszyscy zostali zamordowani.
Przemiany funkcji budynku
Po wojnie synagoga nie pełniła funkcji religijnej. Używano jej jako magazyn nawozów, potem mieściła bibliotekę. Od początku XXI wieku pozostawała nieużytkowana i niszczała. Od 2004 roku właścicielem jest Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego.
Wartość dla społeczności i regionu
Oddział w Radzanowie rozszerzy ofertę edukacyjną i turystyczną Muzeum Mazowieckiego. Już obecnie muzeum prowadzi Muzeum Żydów Mazowieckich w Płocku oraz skansen w Wiączeminie Polskim. Rewitalizacja obiektu w Radzanowie może przyciągnąć nowych gości do miejscowości liczącej około 750 mieszkańców.
- mieszkańcy Radzanowa i regionu zyskają nowe miejsce edukacji o dziedzictwie żydowskim,
- zabytek podniesie atrakcyjność północnego Mazowsza jako punkt na szlaku kulturowym,
- państwowe zasoby muzealne zostaną uzupełnione o unikalną architekturę synagogalną.
Mecenas Adam Pindor z ramienia Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego wyraził zaangażowanie w trwający proces, podkreślając wagę ratowania wspólnego dziedzictwa. Dyrektor muzeum Leonard Sobieraj wskazał, że budynek będzie służył przede wszystkim lokalnej społeczności. Wójt gminy Przemysław Pakuszewski ocenił obiekt jako „prawdziwą perełkę”, która już teraz wzbudza zainteresowanie.