Dworzec kolejowy w Mikołowie uratowany – decyzja o ochronie zmienia plany PKP

Postmodernistyczny dworzec kolejowy w Mikołowie wpisany do rejestru zabytków

Dworzec kolejowy w Mikołowie w województwie śląskim został wpisany do rejestru zabytków. Decyzja urzędu ochrony zabytków chroni 33-letni budynek przed wyburzeniem.

Charakterystyka i znaczenie architektoniczne dworca

Budynek dworca powstał w latach 1987–1993 według projektu Jerzego Bierwiaczonka, przy współpracy Janusza Gettera i Andrzeja Brzezińskiego. Dworzec zastąpił wcześniejszy obiekt z połowy XIX wieku. Dwukondygnacyjna bryła utrzymana jest w postmodernistycznej stylistyce z elementami modernizmu. Elewacje wykończono cegłą w kolorach żółtym i czerwonym, co nawiązuje do architektury historycznej Mikołowa oraz osiedla Nad Jamną z lat 80.

Od początku poprzedniej dekady obiekt pozostaje zamknięty. Pomimo tego, utrzymał wysoki poziom autentyzmu substancji i zachował kontekst przestrzenny istotny dla tożsamości miasta. W opinii Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków, aktualny stan techniczny pozwala na remont i konserwację, które zabezpieczą materialne świadectwo rozwoju miejscowości.

Kontekst ochrony architektury postmodernistycznej w Polsce

Postmodernizm w polskiej architekturze okresu transformacji ustrojowej często spotyka się z negatywną oceną społeczną oraz brakiem ochrony. W przeszłości wyburzono już takie obiekty, jak dom towarowy Solpol we Wrocławiu, Dworzec Główny w Częstochowie lub biurowiec Curtis Plaza w Warszawie. Decyzja dotycząca mikołowskiego dworca zapobiega powtórzeniu tego scenariusza. Wcześniej PKP planowało rozbiórkę i budowę nowego obiektu, jednak opinie specjalistów i protesty mieszkańców miały kluczowe znaczenie dla zmiany decyzji.

• wpis do rejestru był inicjatywą Stowarzyszenia Ochrony Architektury Powojennej,
• zabezpieczenie obiektu poprzedziły ekspertyzy badaczy śląskiej powojennej architektury,
• czynnik społeczny – wielokrotne protesty mieszkańców,
• Dworzec należy do czterech najmłodszych obiektów wpisanych do rejestru zabytków w Polsce.

Znaczenie decyzji konserwatorskiej

W uzasadnieniu decyzji o ochronie stwierdzono, że forma architektoniczna dworca pozostaje w pełni czytelna i stanowi ważny wyróżnik dla regionu. Uznano, że budynek dokumentuje historię Mikołowa i pełni funkcję materialnego świadka rozwoju miejscowości. PKP zostało zobligowane do przedstawienia nowego projektu obejmującego modernizację, a nie wyburzenie obiektu.